Misschien heb je er zelf ook last van, wanneer je achterin een auto zit bijvoorbeeld, maar meestal is het niet de Trotse Moeder of Vader die wagenziek wordt, maar je kind(eren). Hoe komt het dat kinderen wagenziek worden en wat is er tegen reisziekte te doen? Wij zochten het uit.
1. Wat is reisziekte (wagenziekte) precies?
Reisziekte, bewegingsziekte —of medisch gezegd: kinetose—is een tijdelijke reactie van het lichaam op beweging. Hoewel we het vaak wagenziekte noemen, is het precies hetzelfde mechanisme dat zorgt voor zeeziekte of luchtziekte. Het uit zich meestal in misselijkheid, bleekheid, koud zweet, geeuwen en uiteindelijk overgeven.
2. Hoe komt het? (de oorzaak)
Reisziekte ontstaat kort gezegd door een conflict in de hersenen. Je brein krijgt op hetzelfde moment tegenstrijdige signalen over de beweging die je maakt:
De ogen: Als een kind achterin de auto een boek leest of op een scherm kijkt, registreren de ogen een stilstaande omgeving.
Het evenwichtsorgaan: Dit orgaan (in het binnenoor) voelt juist wél dat het lichaam beweegt, schommelt, remt of optrekt.
Het conflict: De hersenen raken in de war door deze mismatch (“we staan stil volgens de ogen, maar we bewegen volgens het oor”). Het brein interpreteert deze verwarring als een soort vergiftiging (hallucinatie), en de natuurlijke reactie van het lichaam op vergiftiging is: de maag leegmaken.
Waarom hebben juist kinderen er zo’n last van?
Reisziekte komt het meest voor bij kinderen tussen de 2 en 12 jaar.
In ontwikkeling: Hun evenwichtsorgaan en de verwerking van die signalen in de hersenen zijn nog volop in ontwikkeling.
Zichtveld: Kinderen zijn vaak kleiner en kijken sneller tegen de rugleuning van de voorstoel aan in plaats van naar de horizon, wat het visuele conflict vergroot.
3. Wat is eraan te doen?
Vóór de reis (preventie)
Lichte maaltijd: Ga niet met een lege maag op pad, maar kies voor een lichte, vetarme snack (zoals een beschuitje of een banaan) vooraf. Wanneer je weet dat er overgegeven gaat worden, kan het prettig zijn bijvoorbeeld vanillevla te eten vooraf, dat voelt minder vies bij het overgeven dan bijvoorbeeld yoghurt of iets met stukjes er in….
Medicatie: Er zijn reistabletjes (vaak op basis van cyclizine of meclozine) die het braakcentrum in de hersenen dempen. Deze moeten meestal een half uur tot een uur vóór vertrek worden ingenomen. Overleg vóór gebruik altijd met een (huis)arts of apotheek.
Natuurlijk alternatief: Gember (als capsule of snoepje) staat erom bekend dat het de maag kalmeert.
- Eerste Hulp bij wagenziekte: nat washandje, emmertje, fles water en bekertje (eventueel met rietje), speciaal “overgeefzakje”, natte doekjes, handdoeken en eventueel extra setje schone kleding… Ook kan appelsap-in-een-pakje of een tandenpoets-setje handig zijn om de vieze smaak weg te nemen.
Tijdens de reis
Kijk naar de horizon: Laat het kind recht naar voren door de voorruit kijken. Dit helpt de ogen te synchroniseren met het evenwichtsorgaan. Als dat niet lukt, in ieder geval goed rechtop zitten en naar buiten kijken, liefst naar een punt verder weg.
Geen schermen of boeken: Lezen, gamen of filmpjes kijken is de grootste trigger. Luisterboeken, podcasts of ‘ik zie ik zie wat jij niet ziet’ zijn betere alternatieven.
Frisse lucht: Zet een raampje op een kier. Koele, stromende lucht helpt de misselijkheid te onderdrukken. Bij mij als kind werkte het om de vingertoppen van één hand een beetje door het raampje te steken.
Rijstijl: Trek rustig op en neem bochten soepel.
Slapen helpt: Als een kind slaapt, staan de ogen uit en is het evenwichtsorgaan minder actief. Plannen rondom bedtijd of hazenslaapjes werkt dus perfect.
Wanneer niets helpt tegen reisziekte
- Goed nieuws: Na de puberteit groeien de meeste mensen er grotendeels overheen. In de tussentijd: bekijk alternatieven zoals openbaar vervoer of laat mensen naar je toe komen in plaats van er zelf heen te gaan. En veel sterkte! Zelf wagenziek zijn is naar, maar wanneer het je (kleine) kind betreft ervaar je het als Trotse Moeder vaak als nog erger. Ben lief voor je kind èn voor jezelf!